งวดงาน-งวดเงินคืออะไร? แบ่งยังไงไม่ให้โดนผู้รับเหมาเชิด
เรื่องช่างทิ้งงานเป็นเหมือนละครน้ำเน่าที่อยู่คู่วงการก่อสร้างทุกยุคสมัย แต่ที่เจ็บปวดคือความเสียหายสูงมาก — นอกจากเสียเงิน เสียเวลาแล้ว ยังเจ็บใจอีกด้วย
ข่าวดีคือ ความเสี่ยงนี้ลดลงได้มากด้วยการแบ่งงวดงานให้ถูกหลัก บทความนี้สรุปวิธีที่ลุงช่างใช้จริงในงานก่อสร้างบ้านมากว่า 36 ปี
ก่อนแบ่งงวดงาน ต้องรู้ 2 เรื่องนี้ก่อน
คนส่วนใหญ่กระโดดไปที่ตารางงวดงานเลย ซึ่งเป็นการเดา ที่ถูกต้องคือต้องมีข้อมูล 2 อย่างนี้ในมือก่อน:
1. ราคาและสัดส่วนของงานแต่ละประเภท
มาจาก BOQ ของบ้านหลังนั้น ว่างานโครงสร้างคิดเป็นกี่ % งานสถาปัตยกรรมกี่ % งานระบบกี่ % — เพราะเงินแต่ละงวดต้องล้อไปกับมูลค่างานที่ทำเสร็จจริง ไม่ใช่แบ่งเท่า ๆ กันมั่ว ๆ
2. แผนการทำงาน
ว่างานแต่ละอย่างจะเสร็จช่วงไหน ใช้เวลากี่วัน เพราะงวดงานคือจุดตัดบนแผนงาน ถ้าไม่มีแผน ก็ไม่รู้ว่าควรตัดงวดตรงไหน
ตัวอย่างตารางงวดงานที่ใช้จริง (บ้าน 2 ชั้น ระยะเวลา 8 เดือน)
นี่คือโครงการแบ่งงวดที่ลุงช่างใช้กับงานสร้างบ้านพักอาศัย 2 ชั้น รวม 9 งวด 240 วัน:
| งวด | เนื้องานที่ต้องเสร็จ | เบิก | ภายใน |
|---|---|---|---|
| 1 | วันทำสัญญา | 10% | — |
| 2 | งานเสาเข็มและฟุตติ้ง แล้วเสร็จ | 10% | 30 วัน |
| 3 | งานคาน พื้นชั้นล่าง แล้วเสร็จ | 10% | 60 วัน |
| 4 | งานโครงสร้างคอนกรีตแล้วเสร็จ + ก่อผนังชั้นล่างบางส่วน | 10% | 90 วัน |
| 5 | งานโครงหลังคา + มุงหลังคาแล้วเสร็จ + ก่อผนังชั้นล่าง 80% | 15% | 120 วัน |
| 6 | ก่อ-ฉาบผนัง 80% + ติดตั้งวงกบประตูหน้าต่าง 50% + งานพื้น 40% | 15% | 150 วัน |
| 7 | งานพื้น 90% + ติดตั้งประตูหน้าต่าง 90% + งานฝ้า 40% | 10% | 180 วัน |
| 8 | งานฝ้า 100% + สุขภัณฑ์ 100% + งานสี | 10% | 210 วัน |
| 9 | งานแล้วเสร็จ 100% | 10% | 240 วัน |
ตัวเลขนี้เป็นแนวทางจากงานจริงหลังหนึ่ง ปรับตามขนาดและลักษณะงานของคุณได้ — แต่หลักการเบื้องหลังใช้ได้เหมือนกันทุกงาน
สังเกตอะไรได้จากตารางนี้บ้าง
- งวดใหญ่ที่สุดอยู่ช่วงกลาง (งวด 5–6 งวดละ 15%) เพราะเป็นช่วงที่เนื้องานเดินเยอะที่สุด — โครงหลังคา มุงหลังคา ก่อฉาบผนัง ซึ่งกินทั้งวัสดุและค่าแรงมาก
- ทุกงวดผูกกับเนื้องานที่ "ตรวจสอบได้ด้วยตา" ไม่มีงวดไหนเขียนว่า "ครบ 30 วัน" ลอย ๆ
- งวดสุดท้าย 10% เก็บไว้จนงานเสร็จ 100% — นี่คือประกันว่าผู้รับเหมาจะกลับมาเก็บงาน ถ้าเหลือแค่ 1–2% หลายรายเลือกทิ้งเลยไม่กลับมา
- งวดเดียวกันมีหลายเนื้องานผสมกัน เช่น งวด 6 มีทั้งผนัง วงกบ และพื้น เพราะงานจริงเดินคู่ขนานกัน ไม่ได้ทำทีละอย่างจบเป็นเรื่อง ๆ
กติกาที่ควรเขียนไว้ในสัญญา
- ระบุเนื้องานของแต่ละงวดให้ชัด — อิงรายการใน BOQ ไม่ใช้คำกว้าง ๆ
- จ่ายหลังตรวจรับเท่านั้น — ระบุว่าเจ้าของมีสิทธิ์ตรวจรับก่อนจ่ายภายในกี่วัน
- งานเพิ่ม-ลดต้องมีใบสั่งงานเป็นลายลักษณ์อักษร ตกลงราคาก่อนทำ โดยอ้างราคาต่อหน่วยใน BOQ
- กำหนดวันเสร็จของแต่ละงวด + ค่าปรับล่าช้า เพื่อให้ผู้รับเหมาจัดลำดับงานของเราไว้ก่อน
สัญญาณอันตรายเรื่องเงินงวด
- ขอเบิกงวดถัดไปทั้งที่งวดปัจจุบันยังไม่เสร็จ อ้างว่า "เอาไปซื้อของล่วงหน้า"
- ขอเบิกนอกตารางงวดบ่อย ๆ ครั้งละไม่มาก — สะสมแล้วเงินนำหน้างานโดยไม่รู้ตัว
- เร่งให้จ่ายโดยไม่ให้เวลาตรวจรับ
- งานช้าลงทันทีหลังรับเงินงวดใหญ่
อยากวางแผนงาน แบ่งงวด และคุมเงินทั้งโครงการเป็น?
คอร์สของลุงช่างสอนตั้งแต่ถอด BOQ → ทำแผนงาน → แบ่งงวดงาน → ตรวจรับงานจริง พร้อมไฟล์ตารางงวดงานให้ใช้ต่อได้เลย