การแบ่งงวดงานก่อสร้างและการจ่ายเงิน: หลักเกณฑ์พร้อมตัวอย่างตาราง

การแบ่งงวดงานก่อสร้างและการจ่ายเงิน คือการกำหนดว่างานส่วนใดต้องแล้วเสร็จ และจะจ่ายค่างานส่วนนั้นเท่าไร โดยอ้างอิง BOQ แผนงาน และเกณฑ์ตรวจรับที่ตกลงกัน ไม่ใช่จ่ายเพียงเพราะครบกำหนดวัน ส่วนเงินล่วงหน้าวันทำสัญญาต้องแยกเงื่อนไขให้ชัด

บทความนี้สรุปหลักเกณฑ์ก่อนแบ่งงวด พร้อมตารางงวดงาน ตัวอย่างการเบิก และหัวข้อใบเบิกงวดจากเอกสารประกอบการเรียน เพื่อใช้ทำความเข้าใจขั้นตอนก่อนนำไปตกลงให้เหมาะกับโครงการของคุณ

งวด งวดงาน และงวดเงิน คืออะไร

งวด หมายถึงช่วงหรือรอบที่แบ่งไว้ ในงานก่อสร้างใช้เรียกการแบ่งงานและการจ่ายเงินออกเป็นช่วง ๆ แทนการจ่ายก้อนเดียวตอนจบงาน

• งวดงาน คือส่วนของงานที่กำหนดให้ต้องแล้วเสร็จในแต่ละช่วง เช่น งานเสาเข็มและฟุตติ้ง หรืองานโครงหลังคา
• งวดเงิน (ค่างวด) คือเงินที่จ่ายให้ผู้รับเหมาเมื่องวดงานนั้นแล้วเสร็จและตรวจรับผ่านตามที่ตกลงในสัญญา
• การเบิกงวด คือการที่ผู้รับเหมายื่นเอกสารขอรับเงินค่างวดนั้น พร้อมหลักฐานผลงานให้เจ้าของงานตรวจ

• งวดงาน

  ส่วนของงานที่ต้องเสร็จในแต่ละช่วง เช่น เสาเข็มและฟุตติ้ง

• งวดเงิน

  เงินที่จ่ายเมื่องวดงานนั้นเสร็จและตรวจรับผ่าน

• การเบิกงวด

  ผู้รับเหมายื่นเอกสารขอรับเงิน พร้อมหลักฐานผลงาน

จ่ายตามงานที่ตรวจรับแล้ว ไม่ใช่ตามวันที่ผ่านไป และต้องตรงกับที่ตกลงในสัญญา

kutsunskill.com/articles/construction-payment-terms

ตัวอย่างตารางจริงอยู่ในหัวข้อ ตัวอย่างตารางงวดงาน ด้านล่าง ส่วนบ้านชั้นเดียวใช้หลักเดียวกัน แต่จำนวนงวดและสัดส่วนเงินต้องกำหนดจาก BOQ และแผนงานของบ้านหลังนั้น

1. 1

   กำหนดขอบเขตแต่ละงวด

   ระบุงานที่ต้องเสร็จและเงื่อนไขตรวจรับให้ชัด

2. 2

   ส่งงานและตรวจรับ

   ตรวจปริมาณและคุณภาพ พร้อมบันทึกรายการแก้ไข

3. 3

   จัดทำใบเบิกงวด

   อ้างสัญญา เลขงวด ผลตรวจรับ และยอดที่ขอเบิก

4. 4

   ตรวจยอดและจ่ายตามสัญญา

   แสดงรายการหัก ภาษี หรือหักคืนเงินล่วงหน้าให้ชัด

เงินล่วงหน้าวันทำสัญญาเป็นอีกเงื่อนไขหนึ่ง ต้องตกลงการใช้และการหักคืนแยกจากงวดค่างาน

kutsunskill.com/articles/construction-payment-terms

Facebook LINE บันทึกรูป

หลักเกณฑ์การแบ่งงวดงานก่อสร้าง: ต้องรู้ 2 เรื่องนี้ก่อน

คนส่วนใหญ่กระโดดไปที่ตารางงวดงานเลย ซึ่งเป็นการเดา ที่ถูกต้องคือต้องมีข้อมูล 2 อย่างนี้ในมือก่อน:

1. ราคาและสัดส่วนของงานแต่ละประเภท

มาจาก BOQ ของบ้านหลังนั้น ว่างานโครงสร้างคิดเป็นกี่ % งานสถาปัตยกรรมกี่ % งานระบบกี่ % — เพราะเงินแต่ละงวดต้องล้อไปกับมูลค่างานที่ทำเสร็จจริง ไม่ใช่แบ่งเท่า ๆ กันมั่ว ๆ

2. แผนการทำงาน

ว่างานแต่ละอย่างจะเสร็จช่วงไหน ใช้เวลากี่วัน เพราะงวดงานคือจุดตัดบนแผนงาน ถ้าไม่มีแผน ก็ไม่รู้ว่าควรตัดงวดตรงไหน

ตัวอย่างตารางงวดงานจากแผนงานบ้าน 2 ชั้น ระยะเวลา 8 เดือน

ตารางต่อไปนี้ย่อจากไฟล์แผนงานก่อสร้าง ลงวันที่ 28 ธันวาคม 2564 ชีต Full รวม 9 งวด 240 วัน สัดส่วนเงินและวันคงตามต้นฉบับ เป็นตัวอย่างของโครงการหนึ่ง ไม่ใช่ตารางบังคับสำหรับบ้านทุกหลัง:

ต้นฉบับผูกงวดค่างานกับรายการที่แล้วเสร็จและแผนเวลา โดยแยกงวดวันทำสัญญาไว้ก่อน ส่วนร้อยละและระยะเวลาของงานใหม่ต้องตกลงจาก BOQ และแผนงานของโครงการนั้น

สังเกตอะไรได้จากตารางนี้บ้าง

• งวดใหญ่ที่สุดอยู่ช่วงกลาง (งวด 5–6 งวดละ 15%) เพราะเป็นช่วงที่เนื้องานเดินเยอะที่สุด — โครงหลังคา มุงหลังคา ก่อฉาบผนัง ซึ่งกินทั้งวัสดุและค่าแรงมาก
• งวดค่างานตั้งแต่งวด 2 ผูกกับเนื้องานที่ตรวจรับได้ ไม่ใช่ครบกำหนดวันแล้วจ่ายโดยไม่ตรวจงาน ส่วนงวด 1 เป็นเงินวันทำสัญญา ต้องกำหนดเงื่อนไขเงินล่วงหน้าแยกให้ชัด
• ในตัวอย่าง งวดสุดท้าย 10% จ่ายเมื่องานเสร็จ 100% — ควรกำหนดสิ่งที่ต้องส่งมอบและวิธีตรวจรับให้ชัด ไม่ถือว่าสัดส่วนนี้รับประกันว่าจะไม่มีงานค้าง
• งวดเดียวกันมีหลายเนื้องานผสมกัน เช่น งวด 6 มีทั้งผนัง วงกบ และพื้น เพราะงานจริงเดินคู่ขนานกัน ไม่ได้ทำทีละอย่างจบเป็นเรื่อง ๆ

กติกาที่ควรเขียนไว้ในสัญญา

• ระบุเนื้องานของแต่ละงวดให้ชัด — อิงรายการใน BOQ ไม่ใช้คำกว้าง ๆ
• งวดค่างานจ่ายหลังตรวจรับ — ระบุว่าเจ้าของมีสิทธิ์ตรวจรับก่อนจ่ายภายในกี่วัน ส่วนเงินล่วงหน้าวันทำสัญญาต้องระบุเงื่อนไขการจ่ายและการหักคืนแยกต่างหาก
• งานเพิ่ม-ลดต้องมีใบสั่งงานเป็นลายลักษณ์อักษร ตกลงราคาก่อนทำ โดยอ้างราคาต่อหน่วยใน BOQ
• กำหนดวันเสร็จของแต่ละงวด + ค่าปรับล่าช้า เพื่อให้ผู้รับเหมาจัดลำดับงานของเราไว้ก่อน

สัญญาณอันตรายเรื่องเงินงวด

• ขอเบิกงวดถัดไปทั้งที่งวดปัจจุบันยังไม่เสร็จ อ้างว่า "เอาไปซื้อของล่วงหน้า"
• ขอเบิกนอกตารางงวดบ่อย ๆ ครั้งละไม่มาก — สะสมแล้วเงินนำหน้างานโดยไม่รู้ตัว
• เร่งให้จ่ายโดยไม่ให้เวลาตรวจรับ
• งานช้าลงทันทีหลังรับเงินงวดใหญ่

เงินประกันผลงาน (Retention) — กันงานเก็บไม่จบ

เงินประกันผลงาน ต้องตกลงแยกจากเงินงวด ในสัญญาจ้างเหมาก่อสร้างตัวอย่าง ข้อ 8.1 เว้นจำนวนเงิน งวดที่หัก ระยะเวลา และเงื่อนไขไว้ให้กรอก ส่วนข้อ 8.2 แยกการรับประกันงานแต่ละประเภทออกไป ไม่ได้กำหนดอัตราหัก 5–10% ให้ใช้กับทุกสัญญา

• กำหนดวิธีหักให้ชัด — ระบุจำนวนเงินหรืออัตรา ฐานคำนวณ งวดที่จะหัก และเพดานสะสมตามข้อตกลง ไม่สมมติว่าต้องหักทุกงวด
• กำหนดเงื่อนไขคืนเงิน — ระบุว่าจะคืนเมื่อใด มีรายการที่ต้องแก้ไขหรือเอกสารใดประกอบ ไม่ใช้ระยะเวลารับประกันงานชนิดหนึ่งแทนเงื่อนไขคืนเงินทั้งหมด
• เขียนเงื่อนไขการคืนให้ชัดในสัญญา — คืนเมื่อไหร่ ภายใต้เงื่อนไขอะไร กันเถียงกันภายหลัง

ตัวอย่างการเบิกงวดงานและการจ่ายเงิน (ฝั่งผู้รับเหมาและเจ้าของบ้าน)

การเบิกงวดงานก่อสร้างควรอ้างงวดในสัญญาและงานที่ตรวจรับได้จริง สำหรับผู้รับเหมา ตัวอย่างการเบิกงวดงานตามตารางข้างต้นคือ งวด 2 งานเสาเข็มและฟุตติ้งแล้วเสร็จ เบิก 10% ส่วนกำหนด 30 วันเป็นกรอบแผนงาน ไม่ใช่ว่าครบวันแล้วเบิกได้ทั้งที่งานยังไม่เสร็จ

1. ผู้รับเหมาส่งงาน — แจ้งขอตรวจงวด 2 ระบุรายการที่แล้วเสร็จเทียบกับแบบและ BOQ พร้อมรูปถ่ายและบันทึกตรวจงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะงานที่ถูกปิดทับ เช่น เหล็กเสริมก่อนเทคอนกรีต
2. เจ้าของบ้านหรือผู้ตรวจรับตรวจงาน — ตรวจทั้งปริมาณและคุณภาพตามขอบเขตงวด หากมีรายการไม่ผ่าน ให้บันทึกและแก้ไขก่อนรับรองยอด ไม่ใช้รูปถ่ายอย่างเดียวแทนการตรวจที่จำเป็น
3. ผู้รับเหมาออกใบแจ้งหนี้/ใบเบิกงวด — อ้างเลขสัญญา เลขงวด และผลตรวจรับ ยอดงวดนี้คือ 10% ของมูลค่าสัญญาตามฐานที่ตกลง ไม่ใช่นำเปอร์เซ็นต์ความคืบหน้าสะสมมาเบิกซ้ำทั้งหมด
4. ตรวจยอดหักเงินประกันผลงาน — ใช้อัตรา ฐานคำนวณ และเพดานสะสมตามสัญญา แสดงแยกจากยอดงวด รวมถึงรายการหักหรือปรับยอดอื่นที่ตกลงไว้
5. เจ้าของบ้านจ่ายยอดสุทธิ — จ่ายภายในเวลาที่กำหนดหลังตรวจรับและเอกสารครบ เก็บหลักฐานชำระเงินกับใบรับเงิน/ใบเสร็จ แล้วบันทึกยอดจ่ายและเงินประกันผลงานสะสมของทั้งสองฝ่ายให้ตรงกัน

• ข้อมูลอ้างอิง

  เลขสัญญา เลขงวด และรายการงานตาม BOQ

• หลักฐานผลงาน

  บันทึกตรวจรับและรูปประกอบ ไม่ใช้รูปแทนการตรวจที่จำเป็น

• ยอดเบิกและรายการหัก

  แยกยอดงวดนี้ ยอดสะสม และรายการปรับตามสัญญา

รายการนี้เป็นแนวทางจัดเอกสาร ควรใช้ร่วมกับสัญญา ตารางงวดงาน และวิธีตรวจรับของโครงการนั้น

kutsunskill.com/articles/construction-payment-terms

หัวข้อที่ควรมีในแบบฟอร์มเบิกงวดงานก่อสร้าง

ตารางนี้เป็นตัวอย่างหัวข้อสำหรับจัดทำใบเบิกงวด ไม่ใช่แบบฟอร์มบังคับ ใช้ประกอบสัญญา ตารางงวดงาน และบันทึกตรวจรับของโครงการนั้น

ตัวอย่างคำนวณโดยแยกข้อมูลต้นฉบับกับสมมติฐาน: ไฟล์แผนงานก่อสร้างชีต Full ระบุฐานค่าจ้าง 3,300,000 บาท งวด 2 สัดส่วน 10% เป็นเงิน 330,000 บาท หากสมมติเพิ่มว่าคู่สัญญาตกลงหักประกันผลงาน 5% ของยอดงวด จะหัก 16,500 บาท เหลือจ่าย 313,500 บาท ตัวอย่างนี้ยังไม่รวม VAT หรือรายการปรับยอดอื่น อัตรา 5% และยอดหลังหักเป็นการคำนวณประกอบ ไม่ใช่เงื่อนไขที่กรอกไว้ในสัญญาต้นฉบับ

งวด 1 ในตารางเป็นเงินวันทำสัญญา จึงต้องระบุเงื่อนไขเงินล่วงหน้าและการหักคืนให้ชัดถ้ามี ส่วน เงินงวดสุดท้าย 10% กับเงินประกันผลงานที่หักสะสมเป็นคนละส่วน งวดสุดท้ายจ่ายเมื่อครบเงื่อนไขส่งมอบ และคืนเงินประกันผลงานตามเงื่อนไขที่ตกลงในสัญญา ต้องแยกบัญชีและตรวจว่าไม่ได้หักซ้ำ

คำถามที่พบบ่อย